توضیحات
گلیسیدیل متاکریلات چیست؟
گلیسیدیل متاکریلات (به انگلیسی Glycidyl Methacrylate یا اختصاراً GMA) یک ترکیب شیمیایی آلی با فرمول C₇H₁₀O₃ است که ساختاری اپوکسی همراه با گروه متاکریلات دارد — یعنی هم گروههای اپوکسید (برای واکنشپذیری بالا) و هم گروههای متاکریلات (برای پلیمریزاسیون) را در کنار هم دارد.
این ماده در حالت استاندارد به صورت مایع ارائه میشود و خلوص آن برابر با ≥97% بر اساس کروماتوگرافی گازی (GC) است، به این معنی که درصد زیادی از مولکولها دقیقاً همان ساختار مطلوب را دارند و ناخالصیها حداقل هستند.
منشأ و نحوه تولید
گلیسیدیل متاکریلات بهصورت سنتزی در مقیاس صنعتی تهیه میشود. مسیر تولید آن معمولاً از واکنش بین متاکریلیک اسید و اپوکسیدها یا از اپوکسیسازی مشتقات متاکریلات صورت میپذیرد، تا مولکولی با هر دو گروه عملکردی اپوکسی و متاکریلات ساخته شود.
این فرایندها در بسترهای کنترلشده آزمایشگاهی یا کارخانهای انجام میشود تا محصولی با ثبات، خلوص و مشخصات فیزیکوشیمیایی قابل استناد تولید گردد.
کاربردهای گلیسیدیل متاکریلات
۱. سنتز پلیمر و مواد پلیمری واکنشپذیر
گلیسیدیل متاکریلات به عنوان مونومر یا کو-مونومر در پلیمریزاسیون آزاد رادیکالی استفاده میشود تا پلیمرهایی با پیوندهای اپوکسی فعال بسازد. در این فرایند، GMA میتواند در شبکههای پلیمری شرکت کند و خواص متنوعی مانند چسبندگی بالا، قابلیت اصلاح سطح و واکنش با دیگر گروههای شیمیایی ایجاد نماید.
۲. پوششها، چسبها و رزینهای تخصصی
استفاده مهم دیگر این ترکیب در تولید پوششهای مقاوم به خوردگی، چسبهای تخصصی و رزینهای اپوکسی-متاکریلات است. در این کاربردها، اپوکسی حلقوی GMA باعث اتصال قوی به سطوح مختلف میشود و گروه متاکریلات مقطع پلیمری مقاوم و پایدار ایجاد میکند.
۳. اصلاح و فعالسازی سطوح
در علوم مواد و مهندسی سطح، گلیسیدیل متاکریلات میتواند برای درمان سطحی، افزایش چسبندگی بین مواد ناهمگن و فعالسازی بسترهای پلیمری بهکار رود. اپوکسی واکنشپذیر در GMA با گروههای عاملی دیگر واکنش میدهد و بهنوعی پل شیمیایی بین سطوح ایجاد میکند.
۴. صنایع پزشکی و دندانی
در برخی ترکیبهای پیشرفته برای مواد ترمیمی دندان، رزینهای بیولوژیک و کاربردهای داربستهای پلیمری، از GMA به علت خواص واکنشپذیر و قابلیت اتصال شیمیایی استفاده شده است. این کاربردها بهخصوص در ترکیب با دیگر مونومرها و پلیمرهای زیستسازگار اهمیت دارد.
ایمنی و خطرات
گلیسیدیل متاکریلات در دسته مواد خطرناک طبقهبندی میشود و برخورد ایمن با آن ضروری است. بر اساس اطلاعات ایمنی:
-
برچسب خطر: Danger (خطر)
-
خطرات سلامتی:
-
سمی در صورت بلع یا تماس پوستی (H302, H311)
-
خورنده بودن برای پوست و چشم (H314)
-
حساسیت پوستی (H317)
-
ممکن است برای دستگاه تنفسی باشد (H335)
-
ممکن است جهشزا یا سرطانزا نیز باشد (H341, H350)
-
توصیههای ایمنی (P-codes):
-
P202: قبل از استفاده دستورالعمل SDS را بخوانید.
-
P280: دستکش مناسب، محافظ چشم و لباس محافظ بپوشید.
-
P301+P312: در صورت بلع، کمک پزشکی بگیرید.
-
P303+P361+P353: در صورت تماس با پوست، شستوشوی کامل با آب انجام دهید.
-
P305+P351+P338: در صورت تماس با چشم، با آب بهمدت طولانی شستوشو دهید.
این اطلاعات خطر نشان میدهد که هنگام کار با GMA، باید دستگاه حفاظت فردی (PPE) مثل عینک، دستکش و تهویه مناسب آزمایشگاه را رعایت کرد.
شرایط نگهداری و استفاده
برای حفظ کیفیت و ایمنی این ماده:
-
دمای نگهداری: معمولاً در دمای محیط و دور از منابع حرارت یا نور مستقیم نگه داشته شود تا از پلیمریزاسیون خودبهخودی جلوگیری گردد.
-
ظروف بسته: ظرف باید کاملاً در بسته نگهداری شود تا از رطوبت یا اکسیداسیون محافظت شود.
-
دور از مواد ناسازگار: مواد اکسیدکننده قوی، اسیدها یا بازهای قوی میتوانند واکنشهای ناخواسته ایجاد کنند.
-
تهویه مناسب: هنگام استفاده از GMA بهخصوص در حجمهای بالا، تهویه آزمایشگاهی ضروری است.
چرا این ماده برای صنعت و پژوهش مهم است؟
گلیسیدیل متاکریلات یک مونومر کاربردی چندمنظوره است که در توسعه پلیمرهای پیشرفته، پوششهای تخصصی، ماتریسهای دارویی و ساخت مواد با خواص خاص نقش ایفا میکند. توانایی واکنش این ماده با زنجیرههای پلیمری دیگر باعث میشود زمینهای برای توسعه مواد با خواص مکانیکی، حرارتی و شیمیایی بهینه فراهم شود.
در پژوهشهای علمی نیز این ترکیب برای بررسی رفتار اپوکسی-متاکریلاتها در پلیمریزاسیون و سنتز مواد جدید اهمیت دارد.
دیدگاه کاربران
افزودن نظر جدید